Azerice - Türkçe çeviri (v1.4 yeni)
?Azerice
Azərbaycanda məişətdə populyar və geniş yayılmış bədii tikmə növlərindən biri də qədim tarixə malik təkəlduz tikmədir. Əsrarəngiz təsvir və naxışlarında xalqın sənət ruhunu yaşadan milli xalçalarımız və digər xalq sənətlərimiz kimi təkəlduz sənəti də tarixi köklərə söykənən xalq yaradıcılığıdır. Bu sənətin ilk nümunələrinə biz hələ Sasanilər dövründə rast gəlsək də təkəlduz sənəti get-gedə təkmilləşmiş və orta əsrlərdə bir xalq sənəti kimi öz yerini tutmuşdur. Təkəlduz sənətinin inkişafı yun və ipək kimi xammalın və təbii rənglərin burada istehsal olunması faktı ilə sıx əlaqədardır. Bu sənət maddi mədəniyyətimizin bir sahəsi olmaq etibarilə böyük əhəmiyyətə malikdir.
Tikmə sənətinin elmi araşdırıcısı G. Əliyeva yazır ki, Azərbaycan tikmə sənəti əsasən Şamaxı, Bakı, Naxçıvan, Şəki, Şuşa şəhərlərində cəmləşmişdi. Lənkəran, Gəncə, Qazax şəhərlərində tikmə ilə qismən məşğul olurdular. XIX əsrdə bədii tikmənin müxtəlif növləri ilə evlərdə kənd və şəhər qadınları, dükanlarda isə kişilər məşğul olurdu. Təkəlduz dükanlarında peşəkar ustalar (tikməbəndlər) yalnız “təkəlduz”la, evlərdə isə qadınlar bədii tikmənin qalan növləri (güləbətin, xanduz, zərənduz, muncuq, pilək, oturtma, örtmə, cülmə və s.) ilə məşğul olurdu (Əliyeva, 0000: 000).
Türkçe
Azerbaycan'da popüler ve yaygın sanatsal nakış türlerinden biri olan Tekelduz nakışı, köklü bir geçmişe sahiptir. Ulusal halılarımız ve diğer halk sanatlarımız gibi, gizemli imgeleri ve desenleriyle halkın sanatsal ruhunu yaşatan Tekelduz sanatı da tarihi köklere dayanan bir halk yaratımıdır. Bu sanatın ilk örneklerine Sasani döneminde rastlamış olsak da, Tekelduz sanatı zamanla gelişerek Orta Çağ'da halk sanatı olarak yerini almıştır. Tekelduz sanatının gelişimi, yün ve ipek gibi hammaddelerin ve doğal renklerin burada üretilmesiyle yakından ilişkilidir. Bu sanat, maddi kültürümüzün bir dalı olarak büyük önem taşımaktadır.
Nakış bilimci G. Aliyeva, Azerbaycan nakışının ağırlıklı olarak Şamahı, Bakü, Nahçıvan, Şeki ve Şuşa şehirlerinde yoğunlaştığını yazmaktadır. Lankaran, Gence ve Gazakh şehirlerinde de kısmen nakışla uğraşılmıştır. 00. yüzyılda, köylerden ve şehirlerden kadınlar evlerinde çeşitli sanatsal nakış türleriyle uğraşırken, erkekler dükkanlarda çalışmıştır. Tekelduz dükkanlarında profesyonel zanaatkarlar (tikmebandlerler) yalnızca “tekelduz” ile uğraşırken, evlerde kadınlar diğer sanatsal nakış türleriyle (gulabatin, khanduz, zarenduz, munqug, pilak, oturtma, vortma, julmma, vb.) uğraşıyorlardı (Aliyeva, 0000: 000).